Bloktips

De blokperiode

Weet je al waar je gaat blokken? Ben je het eenzame type of wil je mensen om je heen? Weet wel: jij bent meester over je studie-uren en in je werkkamer. Een goede verlichting en verluchting, een sfeervolle ruimte zonder afleiders, stilte en desnoods een door jou gecontroleerd ‘bezoekurensysteem’ zijn aan te raden.

Hoe studeren?

Natuurlijk weet je dat een goede studiemethode een noodzakelijke voorwaarde is. Die kan je reeds van bij het begin van het schooljaar ontwikkelen. Zie hiervoor naar het pedagogische luikje Leren leren . De blok- en examenperiode vragen echter wel wat speciale aandacht.

Bloktips

  • Zijn al je cursussen in orde?
  • Spreek af met een aantal medestudenten om over bepaalde zaken te discussiëren of in te oefenen, vragen aan elkaar te stellen, trucs te zoeken, …
  • Basis:
  • De leerstof lezen en begrijpen (wat zegt de tekst?)
  • Verbanden leggen, structureren en samenvatten.
  • Herhalen.
  • Maak een algemeen overzicht van de leerstof.
  • Studeer daarna de details.
  • In de blokperiode leg je best de klemtoon op het memoriseren van de reeds verwerkte stof.
  • Doorbreek het eentonig studieproces door eens hardop te lezen, samenvattingen te maken, de hoofdstructuur in kleur te zetten en te onderlijnen, …
  • Hou bij je studiemethode rekening met de manier van ondervragen (open boek, multiple choice , …)
  • Controleer regelmatig je vorderingen en je kennis door jezelf vragen te stellen of de leerstof met medestudenten te bespreken.
  • Denk regelmatig aan wat je allemaal al kent.

Studieplanning

  • Een planning is noodzakelijk om te vermijden dat je in tijdnood komt.
  • Een goede planning is duidelijk en volledig, uniek, realistisch en soepel om te wijzigen.
  • Zorg voor voldoende afwisseling en een haalbare tijdsplanning met hier en daar wat reservetijd.
  • Studeer vervelende vakken eerst. Zo kan je uitkijken naar de vakken die je beter liggen.

Tijdens de examens

  • Maak een onderscheid tussen hoofdzaken en details.
  • Laat je niet beïnvloeden door ‘verhalen’ van medestudenten.
  • Zorg voor voldoende nachtrust.
  • Neem ook tijdens de examens tijd voor ontspanning.
  • Blijf rustig.
  • Probeer piekergedachten als ‘verschrikkelijk’ en andere overdrijvingen en uitersten van je af te schuiven.
  • Een minder goed examen betekent nog niet dat alles verloren is.

Supporters

Het is moeilijk grootse prestaties te leveren zonder supporters. Supporters zijn ‘ondersteuners’, mensen van wie je weet en voelt dat ze volledig ‘achter je staan’. Steun is echt noodzakelijk in periodes van spanning en onzekerheid!

Supporters kunnen echter maar supporteren als ze hun idool goed kennen. Ze weten er graag veel over, ze praten er graag mee, ze worden het liefst van dichtbij in alles betrokken… Vertel dus aan je ouders, broers en zussen, vrienden, medestudenten, lief, … hoe je jezelf voelt bij die naderende examens.

Breng ze dus op de hoogte! Licht ze in over je voorbereiding, ontspanning en vorderingen. Zo vermijd je steeds dezelfde of paniekerige vragen zoals: “Hoe was het? Heb je wel genoeg gestudeerd?” Allemaal goed bedoeld, maar soms wel vervelend. Hoe beter jouw supporters je kennen, hoe beter ze je kunnen helpen.

Ontspanning

Als je gedurende een lange tijd studeert, heb je ook meer nood aan een ontspanning. Neem altijd een pauze tussen het thuiskomen en het beginnen te studeren. Werk in tijdsblokken van b.v. 1 uur studeren en vijftien minuten pauze. Ofwel: langer studeren en langer pauzeren, b.v. twee uur studeren, iets eten, wat sporten, …

  • Laat af en toe wat stoom af en doe waar je echt zin in hebt.
  • Samen met vrienden = dubbel zo leuk!
  • Sport is goed voor je! Beweging en de buitenlucht geven je extra energie.
  • Relaxen kan wonderen doen.

Gezond studeren

Blokmenu

De blok- en examenperiode heeft vaak een invloed op het voedingspatroon. Maaltijden worden al eens overgeslagen en vreetbuien steken de kop op. Voedsel levert naast de nodige energie om deze moeilijke periode te overbruggen ook beschermende stoffen zoals vitamines, mineralen en bouwstoffen.

Je weet beslist dat zeker tijdens de blok- en examentijd je lichaam behoefte heeft aan een evenwichtige en afwisselende voeding. Schenk er dus voldoende aandacht aan. Energiereserves vind je in een evenwichtige, lichte en gevarieerde maaltijd. Voltreffers zijn ook grove graanproducten (voltarwe, havermout, roggebrood), groenten en fruit en voldoende zuivelproducten (melk, yoghurt).

Het volgende kan je misschien helpen:

  • Neem minstens drie maaltijden per dag.
  • Voorzie lekkere en gezonde tussendoortjes als een kop kruidenthee, melk, bouillon, soep, een stuk fruit, beschuit…
  • Vermijd voedingsstoffen zoals chips, teveel frisdrank, snoep, te vette voeding.
  • Let op wat je eet. Een te zware maaltijd met een overladen maag remt het concentratievermogen.
  • Eet niet tussen en over je boeken! Een andere ruimte opzoeken zorgt voor de nodige afwisseling.
  • De maaltijd kan een leuk ontspanningsmoment zijn… en wordt best niet in een recordtempo afgehandeld.
  • Vóór het examen lijkt je keel soms dichtgesnoerd. Een boterham, muesli-koek, … helpt je snel weer op krachten.

Roken

Veel jongeren roken vooral in de stresserende blok- en examenperiode nog meer dan anders. Door het verdovende effect van de sigarettenrook ontstaat de illusie dat roken kalmerend werkt. In feite prikkelt de rook het zenuwstelsel en vermindert het het zuurstofgehalte in het bloed. Daardoor worden de fysieke conditie en het uithoudingsvermogen aangetast.

Bovendien verloopt de zuurstoftoevoer naar de hersenen minder vlot en wordt het denkvermogen vertroebeld. En wees gerust… de nicotine zorgt plichtsbewust voor de verslaving.

Lukt het nu niet de sigaretten uit je leven te bannen, dan is de vakantie misschien een betere periode.

Slaap

Om goed te kunnen studeren moet je een helder hoofd hebben en je lichamelijk fit voelen. Aan je nachtrust moet je dus genoeg aandacht besteden. De slaapbehoefte verschilt van persoon tot persoon. Ken jezelf en slaap voldoende en op regelmatige uren om lichamelijk en psychisch te kunnen recupereren. Tekort aan slaap zorgt voor verminderde concentratie en dus doe je er gewoon veel langer over om een zelfde stuk leerstof onder de knie te krijgen. Bovendien ken je de leerstof minder grondig. Eigenlijk fop je er dus jezelf mee.

Slaaptips:

  • Ga elke avond op ongeveer hetzelfde uur slapen, anders dwing je je lichaam om zich steeds opnieuw aan te passen. Een ritme aanhouden is gezonder.
  • Je slaapt het best als je ontspannen bent. Je hersenen moeten ook nog een deel van het geleerde verwerken. Probeer na het studeren dus nog even iets ontspannends te doen, b.v. een boek lezen, naar muziek luisteren, een douche, …
  • Zorg voor een kalme, rustige omgeving. Lawaai en licht houden je uit je slaap.
  • Een kopje warme melk of kruidenthee kan het inslapen bevorderen.
  • Ga regelmatig wat sporten, wandelen of fietsen. Je wordt er fitter van en je hebt sneller zin om te gaan slapen.
  • Laat je niet opjagen door vrienden die beweren “een nachtje door” geblokt te hebben.
  • Probeer niet te piekeren over alles wat je nog te doen staat, al is dit niet altijd gemakkelijk.

Medicatie

In blok- en examentijd wordt vlug gedacht aan pep-, kalmeer- en slaapmiddelen.

Let op: het gebruik van dergelijke middelen heeft meer nadelen dan (kortstondige) voordelen. Black-outs , vermoeidheid, slapeloosheid, concentratiestoornissen en zelfs verslaving kunnen er het gevolg van zijn. Begin er dus niet aan!

Een goede conditie krijg je door een degelijke, rustige examenvoorbereiding gekoppeld aan een gezonde leefwijze.

Bij specifieke moeilijkheden kan je terecht bij je huisarts, bij de leerlingenbegeleider of in de CLB’s.

Kleine pep

Ook vitamines en voedingspreparaten liggen goed in de markt. Het gebruik ervan is echter niet noodzakelijk bij een gezonde en evenwichtige voeding.

Een aantal theeën hebben een specifieke werking die niet of minder schadelijk zijn dan de klassieke medicatie. Maar… alles is relatief. Ook uit kruidentheeën kan je niet méér halen dan wat erin zit. In eerste instantie ben je zelf verantwoordelijk voor je goede conditie.

Grote pep

Bij stress blijken studenten sterk te geloven in het ‘aanlokkelijk’ oppeppende effect dat sommige middelen zouden bieden. Goed voor de farmaceutische industrie maar slecht voor uw beurs.

Het gebruik is af te raden vooral om fysieke redenen:

Er is risico voor bijwerkingen: flippen, opgejaagd gevoel, angstreacties, emotionele en ongecontroleerde uitbarstingen, slapeloosheid en hartkloppingen. Gebruik van deze middelen leidt tot gewenning, d.w.z. dat je steeds meer nodig hebt voor hetzelfde effect. Je geraakt er zo aan gewend dat je bij elke opgave of inspanning naar pillen wil grijpen. Dat resulteert uiteindelijk in fysieke en psychische afhankelijkheid: je kan niet meer leven zonder. Als je lichaam deze stoffen niet meer toegediend krijgt, ontstaan er ontwenningsverschijnselen.

Naast de echte pepmiddelen worden talrijke middelen aangeraden bij zware lichamelijke of psychische inspanning. Dat is zo erg aanvaard dat vele leerlingen ‘iets’ slikken. Dit is een goede zaak voor de pillenindustrie, maar het effect op de studieresultaten is niet bewezen.

Examenstress

De meeste leerlingen zijn vlak voor een examen wel zenuwachtig. Stress is meer dan zomaar eventjes nerveus rondlopen. Tijdens de examenperiode sta je hoe dan ook onder druk. Stress roept bij velen negatieve reacties op. Toch kan stress ook positief zijn. Iedereen heeft stimulansen nodig om te presteren. Toch weet niet iedereen hiermee om te gaan.

Tijdsdruk

Tijdens de examens sta je onder tijdsdruk. Op korte tijd moet er heel wat leerstof verwerkt worden. Door die druk gaan de meeste leerlingen beter presteren. Wanneer je nog zeeën van tijd hebt, voel je je niet meteen genoodzaakt om aan je cursus te beginnen. Wanneer de spanning begint te stijgen, vliegen de meeste studenten er in.

Op tijd aan de slag

Soms wordt de druk te hoog en gaat de spanning omgekeerd werken. Voor iedereen ligt deze grens ergens anders. Regelmatig zorgt stress er voor dat studenten gaan blokkeren en er helemaal niets meer van terecht brengen. Zorg er voor dat je op tijd aan de slag gaat, zodat je niet door paniek overrompeld wordt.

Stress laat zich ook over heel je lichaam voelen. Je hebt hoofdpijn, je voelt je flauw, weet niets meer, hebt buikpijn, kan niet eten, begint te blozen, krijgt jeuk, knikkende knieën, … Uiteraard hoef je al deze klachten niet tegelijk te voelen, maar het kan een signaal zijn.

Faalangst

Iedereen wil wel het liefst slagen in zijn of haar examens. Bij sommigen is de vrees om te mislukken erg groot. Ze zijn bang om een onvoldoende te halen en niet te voldoen aan de verwachtingen van hun leerkracht, klasgenootjes of ouders. Ze willen het goed doen, maar denken van zichzelf dat het niet zal lukken. Een taak, toets of spreekbeurt lijkt voor hen het einde van de wereld. De gedachte dat ze een examen moeten afleggen doet hen al panikeren.

Overdrijven

Er zijn leerlingen die faalangstig zijn en juist enorm gaan studeren. Elke minuut die ze niet aan hun bureau zitten, zien ze als een ramp. Ze kennen hun cursus binnenstebuiten, hebben alles al vijf keer herhaald en hebben nog het idee dat ze het niet kunnen.

Uitstellen

Anderen faalangstige leerlingen reageren net omgekeerd. Te weten dat ze een examen zullen moeten afleggen, geeft hen zo’n negatief gevoel dat ze helemaal niet beginnen te studeren. Ze stellen het moment om achter hun boeken te kruipen altijd maar uit.

Herken je jezelf hierin? Doe er dan iets aan. Faalangst is niets om je over te schamen.

Tips voor het examen

  • Voor het examen neem je nog even de tijd om rustig je cursus in vogelvlucht door te nemen. Te vroeg opstaan is nooit zinvol, je raakt dan alleen erg vermoeid en verward. Details uitpluizen hoeft niet meer, het overlopen van de gemaakte schema’s is een betere strategie.
  • Wandel tijdig naar je examen, maar geen uren te vroeg.
  • Je kent wel dat nerveuze heen-en-weer vragen onder leerlingen vlak voor het examen. Het maakt je verward en hopeloos beverig. Enkel moeilijke begrippen en formules overlopen kan wel van pas komen.
  • Onderzoek heeft uitgewezen dat een lichte spanning je beter doet presteren. Geloof in je eigen mogelijkheden en schrijf jezelf niet op voorhand af.
  • Lees de vragen aandachtig en maak een realistische tijdsplanning om ze op telossen.
  • Concentreer je, om te beginnen, rustig op de inhoud van de vraag. Noteer alvast een paar sleutelbegrippen.
  • Formuleer het antwoord op de eigenlijke vraag en probeer dit zo duidelijk mogelijk uit te leggen.
  • Tracht rustig te blijven en probeer de vraag te situeren in de cursus. Je weet altijd wel iets.
  • Bij mondeling examen: geen paniek bij bijvragen. Neem rustig de tijd om na te denken en vraag eventueel een hint.
  • Zorg voor een goed oogcontact. Tast af of je in de juiste richting zit. Probeer er een boeiend en interessant gesprek van te maken. Vermijd ‘dichtklappen’ of ‘storm’.
  • Een eventuele ‘ black-out’ is heel tijdelijk. Kom even tot jezelf en ontspan je (adem even diep in en uit).
  • Examens afleggen is vermoeiend. Gun jezelf de tijd om te recupereren eer je aan de voorbereiding van een volgend examen begint!