Leren leren

1       Stappen in het studeren

Een goede studiemethode bestaat uit een aantal vaste stappen. Veel leerlingen behalen niet de gewenste studieresultaten omdat zij deze stappen niet zetten. We onderscheiden volgende stappen:

 

1.1   Stap 1 Verkennen

= wat moet ik studeren?
= een idee krijgen over de leerstof

gebeurt door vlug de leerstof te overlopen, vluchtig te lezen (titels, vetjes gedrukte woorden, onderstrepingen, wat omkaderd is…) dus: wat OPVALLEND is.

  

1.2   Stap 2 Begrijpen

= de leerstof grondig bestuderen zodat je inzicht krijgt

Eerst door ANALYSE (= bewerken van de leerstof)
d.w.z. door in elk stukje leerstof de kern te vatten

Middelen

  1. Verdelen in tussenstukjes
  2. Vragen stellen bij de leerstof: som op, vergelijk, geef de oorzaken, kenmerken, gevolgen…
  3. Kernwoorden, trefwoorden in de kantlijn noteren
  4. Belangrijke woorden, zinnen… onderstrepen
  5. Belangrijke delen aanduiden.

Daarna door SYNTHESE (= samenvatten, schematiseren)

Rode draad met zijn vertakkingen, ontwikkelen in een blokschema, schematisch overzicht, lijst, tekening, grafiek, tabel, samenvatting, …

  

1.3  Stap 3 Inprenten

= memoriseren (met als doel te onthouden)

Middelen

  1. Vraagjes bedenken over de leerstof
  2. Over de leerstof praten, hardop formuleren, schema opschrijven… d.w.z. door ACTIEF in te prenten.

 

1.4    Stap 4 Controleren

= ZELF nagaan of je de leerstof voldoende beheerst.

 

 2       Verkeerde studeergewoontes

Veel leerlingen behalen minder goede resultaten omdat zij verkeerde studeergewoontes aanwenden. Probeer alvast deze vijf gewoontes te vermijden:

  1. Alleen de leerstof lezen. Dit is heel oppervlakkig studeren.
  2. Rigide studeren. Alles en altijd op dezelfde wijze studeren. Hou je daarentegen aan de vierstappenmethode maar wissel de werkwijze naargelang van het vak, tijdstip, eisen van de leraar…
  3. Stampen. Dit is letterlijk in het hoofd krijgen.
  4. Woord voor woord studeren.
  5. Scrupuleus studeren. Alles even belangrijk vinden.
  6. Schijnstuderen: veel tijd bezig met knippen, taak plastische opvoeding.

 

3      10 gulden regels voor het studeren

Hoewel leren studeren meer is dan het eigen worden van een aantal techniekjes, kunnen volgende vuistregels toch helpen om een beter resultaat te krijgen.

  1. Regelmaat. D.w.z. elke dag studeren
  2. Herhalen. Herhalen is belangrijk om de leerstof te bewaren. Met één keer studeren is de leerstof onvoldoende ingeprent.
  3. Al schrijvend leren. Niet alles opschrijven, wel de grote lijnen van de leerstof in een werkschriftje noteren.
  4. Jezelf controleren. Test voortdurend jezelf: ken je de leerstof oppervlakkig of al veel diepgaander?
  5. Goed noteren in de les. Overzichtelijke en nette notities zijn een basisvoorwaarde tot goed studeren.
  6. Geen stappen overslaan. Begin niet onmiddellijk met het memoriseren maar verken eerst de leerstof. Bij vraagstukken b.v. moet je eerst goed de begrippen en de formules kennen.
  7. Vraag tijdig uitleg. Eigenlijk kun je maar iets niet kennen tot de volgende les. Durf uitleg vragen maar respecteer de afspraken die daarover bestaan binnen de school.
  8. Studeren is lastig. Actief studeren kan je niet als je op je bed ligt of in een luie zetel zit. Actief studeren vraagt een stevige stoel. Vermijd zoveel mogelijk wat je kan afleiden.
  9. Elke dag ongeveer tweemaal 1 uur werken voor school. Dit moet zo in de eerste graad, later soms meer. De weekeinden gebruiken om te herhalen, of extra te werken voor een vak waar je minder goed in bent.
  10. Studeren niet uitstellen. Een examen voorbereiden kan onmogelijk alleen de dag voor het examen. Wat vandaag kan, hoeft morgen niet meer.

 

4      10 vragen van ouders

  1. Wanneer studeren?
    1. Elke dag op vaste uren;
    2. Lessen van de dag nog eens doornemen, daarna lessen van de volgende dag, tenslotte het huiswerk.
  2. Hoe lang studeren?
    1. 2 x 50 minuten met 10-15 minuten pauze;
    2. Afhankelijk van de dag, periode van het jaar, leerjaar, hoeveelheid huiswerk, leerling;
    3. Vaste planning is belangrijk: vaste begin- en einduren;
    4. Belangrijk: aantal uren studie na de klas is sterk bepalend voor de studieresultaten van de leerling.
  3. Hoe studeerruimte inrichten?
    1. Bij voorkeur een eigen studeerruimte maar ‘afleiders’ of ‘stoorzenders’ vermijden. Sobere studeerhoek;
    2. Plaats een prikbordje, werklamp.
  4. Waar begint het studeren?
    Studeren begint in de les:

    1. Actief opletten in de les. Durven vragen stellen. Een houding aannemen van ‘willen begrijpen’.
    2. Noteren is essentieel. Minstens noteren wat op het bord komt. In hogere jaren is dit onvoldoende.
      1. Net en duidelijk noteren;
      2. Juist noteren;
      3. Geen ellenlange volzinnen noteren;
      4. Niet studeren uit de notities van een andere leerling;
      5. Een bepaald eigen systeem van noteren afspreken;
      6. Gebruik voldoende papier om te noteren.

Na de les

1. ‘Wat moet ik leren?’
2. ‘Wat is belangrijk?’
3. Rode draad van de les terug ontwikkelen.

 

  1. Wat met leerlingen die niet willen?
    1. Planmatig werken
    2. Vaste tijdstippen van studeren afspreken
    3. Leerling belonen wanneer goed gewerkt werd (niet-materieel!);
    4. De mogelijkheden van de leerling niet overschatten: zit de leerling wel op zijn juiste plaats in die studierichting?
    5. Spreken met de jongere / aanmoedigen.

 

  1. Schrijven tijdens het studeren?
    1. Schrijven is nooit hoofddoel, maar altijd een hulpmiddel bij het studeren
    2. Werknotities in werkschriftje zijn een hulpmiddel bij het inprenten en controleren;
    3. Bij het zich inprenten: vraagjes bedenken, een schema maken, …
    4. Vreemde of moeilijke woorden noteren tijdens het studeren.

 

  1. Wat bij concentratieproblemen?
    1. Goede werkomstandigheden en rustig ruimte scheppen;
    2. Is de leerling wel voldoende rustig? Schort er iets met zijn gemoed?
    3. De 4 stappen van het studeren voor ogen houden;
    4. Met de pen in de hand studeren;
    5. Zo actief mogelijk studeren: het belangrijkste zoeken, een schema maken…

 

  1. Wat bij moeilijkheden met een bepaald vak?
    1. Extra aandacht voor het vak is nodig;
    2. Klemtoon leggen op het inzichtelijk begrijpen;
    3. Actief herhalen in verschillende vormen: in eigen woorden zeggen, erover praten met medeleerlingen, …
    4. Heel regelmatig die leerstof bijhouden: liever elke dag een kwartier dan vele uren tijdens het weekeinde.

 

  1. Helpen de lessen overhoren?

In het secundair onderwijs moeten ouders geleidelijk het systematisch overhoren van de lessen opgeven. Een leerling dienst uiteindelijk zichzelf te (leren) controleren. Soms kan het overhoren door de ouders een enkel keer goed zijn als aanmoediging of om na te gaan of de leerling zichzelf voldoende gecontroleerd heeft.

 

  1. Helpen bij de voorbereiding van de examens?
    1. Helpen bij de planning. Maak gebruik van de schoolagenda! Herhalingsschema opstellen en controleren;
    2. Zorg in het gezin voor een juiste sfeer: rust, aanmoediging, zelfvertrouwen. Toon interesse als ouder en relativeer de resultaten: vermijd spanningen.

 

En een extra tip….

  1. Ik heb niets te doen voor morgen;
  2. Taak maken;
  3. Lessen van de dag nakijken;
  4. Lessen van de volgende dag instuderen;
  5. Toetsen voorbereiden
  6. Extra taken maken;
  7. Herhalen.